Multipl Skleroz (MS) Hastalarında Egzersizin Önemi

Multipl skleroz (MS) tanısı konan pek çok kişi, hastalığı öğrendiği ilk günlerde "artık daha az hareket etmeliyim" sonucuna varır. Oysa güncel fizyoterapi yaklaşımı bunun tam tersini savunuyor.

Hareketsizlik neden yanılgı?

MS'te sinir iletiminin yavaşlaması kas gücünü, dengeyi ve dayanıklılığı zaman içinde azaltır. Hareketsiz kalmak bu kaybı yavaşlatmaz, hızlandırır: kullanılmayan kas daha da zayıflar, azalan kuvvet günlük hareketi daha yorucu hale getirir ve kişi daha da az hareket eder. Egzersiz bu döngüyü tersine çeviren tek araçtır.

Yorgunluk (fatik) paradoksu

MS'in en sık ve en yıpratıcı belirtisi olan aşırı yorgunluk, çoğu hastayı egzersizden uzak tutar. Ancak kontrollü çalışmalar, doğru dozda planlanmış aerobik ve kuvvet egzersizinin yorgunluğu artırmadığını, aksine zamanla azalttığını gösteriyor. Anahtar kelime "doğru doz"dur: program düşük şiddette başlar ve vücudun yanıtına göre kademeli ilerler.

Isı hassasiyeti

MS'li birçok kişide vücut ısısı yükseldiğinde belirtiler geçici olarak kötüleşir (Uhthoff fenomeni). Bu, kalıcı bir hasar değildir ve vücut soğuyunca düzelir; ancak egzersiz planlanırken serin ortam, ara vermeler ve gerekirse soğutma önlemleri dikkate alınır.

Program neye odaklanır?

Denge ve düşme riskini azaltan çalışmalar, alt ekstremite kuvveti, yürüme paterni ve gerektiğinde yardımcı cihaz (baston, ortez) kullanımı eğitimi programın merkezindedir. Atak döneminde program hafifletilir; atak sonrası toparlanmada egzersiz iyileşmeyi hızlandıran bir araçtır.

Nörologla iş birliği neden şart?

MS dalgalı seyirli bir hastalıktır; bugün uygun olan yoğunluk birkaç hafta sonra değişebilir. Bu yüzden fizyoterapi programı hastalığın seyrini takip eden nöroloji hekimiyle sürekli iletişim hâlinde yürütülür.

Fzt. Kemran Hafız, Bursa Nilüfer'de MS'li danışanlar için yorgunluk ve ısı hassasiyetini dikkate alan, kademeli egzersiz programları hazırlar. Değerlendirme için randevu alabilirsiniz.

Devamı için: MS'te yorgunluğu gözeten, yükü ölçülü artıran bir programın nasıl kurulduğunu nörolojik rehabilitasyon sayfasında ve hareket kısıtı olanlar için engelli rehabilitasyonu bölümünde okuyabilirsiniz.