Spastisite Nedir, Nasıl Yönetilir?

İnme, omurilik yaralanması ya da MS sonrası kasların istem dışı sertleşmesi ve gerilmesi — spastisite — hem hastalar hem yakınları için en kafa karıştırıcı belirtilerden biridir. "Kas güçlü mü zayıf mı" sorusunun cevabı burada net değildir; ikisi bir arada olabilir.

Spastisite neden oluşur?

Beyin ya da omurilikteki hasar, kasları kontrol eden sinir sinyallerinin dengesini bozar. Sonuç, istemli hareket zayıfken bazı kasların istem dışı, aşırı gerilmesidir. Bu iki durum aynı uzuvda birlikte görülebilir.

Spastisite her zaman "kötü" müdür?

Hayır. Bazı hastalarda hafif spastisite, zayıflamış bacağın ayakta durma sırasında yük taşımasına destek olabilir. Sorun, spastisitenin hareketi, günlük bakımı ya da uyku kalitesini kısıtlamaya başladığı noktada başlar.

Değerlendirme neye bakar?

Hangi kas gruplarının etkilendiği, spastisitenin hangi pozisyon ve hızda arttığı, günlük yaşamı (giyinme, transfer, yürüme) ne ölçüde kısıtladığı birlikte değerlendirilir. Aynı tanıyla gelen iki kişide spastisite paterni oldukça farklı olabilir.

Fizyoterapinin rolü

• Düzenli germe ve pozisyonlama, kısalmayı önler
• Görev odaklı, tekrarlayan egzersiz, istemli hareketi destekler
• Doğru oturma ve yatış pozisyonu, spastisiteyi artıran tetikleyicileri azaltır
• Soğuk uygulama bazı hastalarda geçici rahatlama sağlar

Botoks ve ilaç tedavisiyle ilişkisi

Şiddetli spastisitede hekim tarafından uygulanan botulinum toksin enjeksiyonu ya da ilaç tedavisi gündeme gelebilir. Bu durumlarda fizyoterapi ayrı bir alternatif değil, tamamlayıcıdır: enjeksiyon sonrası açılan hareket penceresi, egzersizle günlük fonksiyona kazandırılır.

Aile ve bakım verenin rolü

Doğru pozisyonlama ve germe tekniklerinin evde de uygulanması, seans aralarındaki en belirleyici etkendir. Aileye bu teknikler değerlendirme sürecinde gösterilir.

Fzt. Kemran Hafız, Bursa Nilüfer'de nörolojik rehabilitasyon programında spastisiteyi günlük işlevle birlikte değerlendirir. Randevu alabilirsiniz.