Parkinson Hastalığında Fizyoterapinin Rolü Nedir?

Parkinson hastalığında tedavi denince akla önce ilaçlar gelir. Oysa hastalığın günlük yaşama etkisini belirleyen büyük ölçüde hareket kalitesidir ve bu alanda asıl söz sahibi fizyoterapidir.

Parkinson'da hareket neden değişir?

Hastalık, hareketi başlatan ve düzenleyen sinir devrelerini etkiler. Sonuçta adımlar küçülür, yürüyüş yavaşlar, kollar daha az sallanır, duruş öne eğilir ve dönüşler zorlaşır. Bunlar kas zayıflığından değil, hareketin planlanma biçiminden kaynaklanır — bu yüzden çözüm de hareketi yeniden planlamaktan geçer.

Büyük genlikli hareket ilkesi

Parkinson fizyoterapisinde sık kullanılan yaklaşımlardan biri, hareketleri bilinçli olarak olduğundan büyük yapmayı öğretmektir. Kişi kendi hareketini küçük algılasa da aslında çoğu zaman gerçekten küçülmüştür; "büyük adım at", "kolunu geniş salla" gibi somut komutlarla beyne yeni bir referans kazandırılır.

Donma (freezing) atakları

Yürürken aniden ayakların yere yapışması, özellikle kapı eşiklerinde ve dönüşlerde görülür. Ritmik dış uyaranlar (sayarak yürüme, yerde çizgi takibi, metronom sesi) beynin devre dışı kalan otomatik yürüme mekanizmasını başka bir yoldan devreye sokar ve donma ataklarını azaltabilir.

Denge ve düşme riski

Denge tepkileri yavaşladığı için düşme riski artar. Program; ağırlık aktarma, dönme, çift görev altında yürüme (konuşurken yürümek gibi) ve reaksiyon hızını çalıştıran alıştırmaları içerir. Amaç yalnızca düşmemek değil, düşme anında toparlanabilme becerisini korumaktır.

Neden erken başlamalı?

Hareket azaldıkça kas ve eklem esnekliği de azalır, bu da hareketi daha da kısıtlar — kısır bir döngü oluşur. Tanı konar konmaz başlayan düzenli egzersiz, bu döngüyü kırmanın en etkili yoludur; hastalığın ilerleyişini durdurmasa da işlevsel bağımsızlığın çok daha uzun sürmesini sağlar.

Fzt. Kemran Hafız, Bursa Nilüfer'de Parkinson hastalarına yönelik hareket ve denge programlarını nöroloji hekiminizle iş birliği içinde yürütür. Değerlendirme için randevu alabilirsiniz.

Devamı için: Parkinson'da denge, yürüyüş ve hareket başlatma çalışmalarının klinikte nasıl planlandığı nörolojik rehabilitasyon sayfasında anlatılıyor.